ในปี 1993 สิงคโปร์นำบริษัทโทรคมนาคมแห่งชาติ Singapore Telecommunications หรือ Singtel เข้าสู่ตลาดหลักทรัพย์ และเปิดโอกาสให้ประชาชนชาวสิงคโปร์จำนวนมากได้เป็นเจ้าของหุ้นของบริษัท
.
สาระสำคัญของเรื่องนี้ไม่ใช่เพียงการขายหุ้นหรือการนำบริษัทเข้าตลาดหลักทรัพย์ แต่คือการเปิดโอกาสให้ประชาชนธรรมดาได้เป็นเจ้าของสินทรัพย์ที่เติบโตไปพร้อมกับประเทศ ประชาชนจึงไม่ได้เป็นเพียงผู้ใช้บริการโทรศัพท์ แต่เป็นทั้งผู้ใช้บริการ พลเมือง และเจ้าของกิจการบางส่วน
.
นี่คือแนวคิดที่น่าสนใจมากสำหรับประเทศไทย เพราะการแก้ปัญหาความยากจนอย่างยั่งยืน อาจไม่ใช่เพียงการให้เงินช่วยเหลือหรือสวัสดิการ แต่ต้องสร้างโอกาสให้ประชาชน โดยเฉพาะผู้มีรายได้น้อย สามารถสะสมทุนและมีส่วนเป็นเจ้าของสินทรัพย์ที่มีโอกาสเติบโตในอนาคต
.
และนี่คือสิ่งที่ “ขอนแก่นโมเดล” พยายามคิดและผลักดันมาโดยตลอด
.
แนวคิดของขอนแก่นคือ เมื่อเมืองสร้างโครงสร้างพื้นฐาน เช่น ระบบขนส่งมวลชน LRT การพัฒนาพื้นที่รอบสถานีหรือ TOD และกิจการพัฒนาเมือง เราไม่ควรปล่อยให้ผลประโยชน์จากความเจริญตกอยู่กับนักลงทุนรายใหญ่หรือเจ้าของที่ดินเพียงบางกลุ่ม
.
แต่ควรออกแบบกลไกให้ประชาชน โดยเฉพาะผู้มีรายได้น้อย มีโอกาสเป็นเจ้าของและได้รับประโยชน์จากการเติบโตของเมืองด้วย
.
เอกสารขอนแก่นโมเดลได้เสนอแนวคิดการใช้ความรู้ทางการเงินและตลาดทุนเป็นเครื่องมือแก้ความยากจนและลดความเหลื่อมล้ำ รวมถึงแนวคิดให้ผู้มีรายได้น้อยสามารถสะสมเงินผ่านกองทุน และมีโอกาสเข้าถือหุ้นในกิจการโครงสร้างพื้นฐานของเมืองตั้งแต่ระยะต้น
.
หากสิงคโปร์เคยทำให้ประชาชนเป็นเจ้าของส่วนหนึ่งของกิจการระดับชาติ คำถามคือ ประเทศไทยจะสามารถเปิดโอกาสให้ประชาชนเป็นเจ้าของส่วนหนึ่งของความเจริญในเมืองของตนเองได้หรือไม่?
.
รัฐบาลจึงควรมองขอนแก่นโมเดลไม่ใช่เพียงในฐานะโครงการรถไฟฟ้า หรือโครงการของจังหวัดหนึ่ง แต่ควรมองเป็นพื้นที่ทดลองเชิงนโยบายของประเทศ ว่าเราจะใช้โครงสร้างพื้นฐาน ตลาดทุน ที่ดิน การพัฒนาเมือง และพลังของท้องถิ่น มาสร้างกลไกแก้จนแบบใหม่ได้อย่างไร
.
บทบาทของรัฐบาลไม่จำเป็นต้องเป็นผู้ลงทุนทุกอย่างเอง แต่สามารถเป็น “ผู้เปิดทาง” ทั้งด้านกฎหมาย กฎระเบียบ การใช้ประโยชน์จากที่ดินของรัฐ การกำกับดูแลกองทุนประชาชน และการสร้างหลักประกันว่าผู้มีรายได้น้อยจะได้รับโอกาสอย่างเป็นธรรม โดยไม่ต้องรับความเสี่ยงเกินสมควร
.
เพราะการแก้จนอย่างยั่งยืน ไม่ควรหยุดอยู่แค่การช่วยให้คนมีรายได้เพิ่มขึ้นในวันนี้ แต่ควรสร้างโอกาสให้เขามีเงินออม มีสินทรัพย์ ลดภาระค่าใช้จ่าย เข้าถึงงานและการศึกษา และมีส่วนเป็นเจ้าของอนาคตของเมือง
.
ขอนแก่นโมเดลจึงมีคำถามง่าย ๆ ที่อยากชวนสังคมไทยคิดร่วมกันว่า
.
เมื่อเมืองเติบโต ใครควรเป็นเจ้าของความเจริญนั้น?
.
หากคำตอบคือประชาชนทุกคน รวมถึงคนตัวเล็กและผู้มีรายได้น้อย รัฐบาลก็ควรช่วยเปิดประตูให้แนวคิดนี้ได้รับการทดลองอย่างจริงจัง ภายใต้กติกาที่โปร่งใส เป็นธรรม และคุ้มครองประชาชน
.
เพราะการแก้จนที่ยั่งยืนที่สุด อาจไม่ใช่เพียงการให้ แต่คือการสร้างโอกาสให้ประชาชนได้เป็นเจ้าของความเจริญที่พวกเขามีส่วนสร้างขึ้นมา
.
สุรเดช ทวีแสงสกุลไทย
รองหัวหน้าพรรค และประธานยุทธศาสตร์ด้านเศรษฐกิจพรรคไทยสร้างไทย
.

เมืองที่ไม่มีคำว่าบังเอิญ